Savaşı bitirmek için çaresiz olan ABD, Japonya'yı işgal etmeyi planlamaktadır.
İkinci Dünya Savaşı'nın en büyük işgali.
D-Day yanında gölgede kalır.
Ordu, 100 milyon insanın intiharından bahsediyor.
Dev bir kan banyosunun tarifi.
Ama atomun saf gücünü ortaya çıkarmak, bir başka çıkış yolu sunar.
Bombalamayı destekleyenler "Bu da sıradan bir silah.
Kullanalım ve savaş bitsin." diyor.
Başkan Truman, o güne dek yaratılmış
en ölümcül silahı kullanmak gibi dev bir karar alıyor.
İnsanlık deneyiminde
kimse anında verilen bu kadar çok hasara hazır değildi.
Ölümle yüzleştiğimi biliyordum.
İkinci Dünya Savaşı'nın son saatleri
tarihin akışını değiştirdi.
Şimdi uzmanlıkla renklendirilmiş dünyada nadir bulunan görüntüler
İkinci Dünya Savaşı'nın en yıkıcı olaylardan birinin hikâyesini
daha önce hiç görmediğiniz şekilde anlatıyor.
1945 yılının başlarında Pasifik'teki savaş
yepyeni bir vahşilik seviyesine ulaşır.
Mücadele vahşice ve zalimcedir.
Merhametsiz bir savaştı.
Savaş iki tarafta da acımasızcaydı.
Pek çok durumda tutsak alınmıyordu.
Japonların Pearl Harbor'a yaptıkları sürpriz saldırı
ABD'yi bu çatışmaya çekti.
Amerikan donanmasının yaralandığına inanarak
Japonya, Güneydoğu Asya ve Orta Pasifik'te
büyük bir sefere girişti.
Ama Midway Muharebesi ile rüzgâr tersine döndü
ve artık Amerikalılar kanlı bir yıpratma harbiyle karşılık veriyordu.
Okyanus genelinde adadan adaya geçen
ABD güçleri, işgal edilen bölgeleri ele geçirip
yavaşça Japonları geri itiyordu.
1945 yılı başlarında Amerikalılar Japonya'ya yaklaşıyordu.
Bir Japon stratejik noktası her ele geçirildiğinde
ve Amerikalılar, Japon adalarına bir adım daha yaklaştığında
Japonlar günlerinin sayılı olduğunu fark ediyordu.
Doğal kaynakları olmayan bir ada
olan Japonya tamamen ithal petrole bel bağlıyor.
ABD Donanması, sevkiyat rotalarını
sistematik şekilde bombalayarak ülkeyi önemli ikmallerden mahrum bırakır.
Ekonomilerini boğduk.
Ticaret filolarının çoğunu batırdık.
Donanmalarının çoğunu da batırdık.
İşleri bitmişti.
Blokaj, Japon sivil halkını, kıtlığa benzer
bir durumla karşı karşıya bırakmıştı.
Şehirlerdeki durumlar kötüydü.
Tahliye edilen çocuklar yavaşça açlıktan ölüyordu
ve bu çocuklar, yaraları varsa bu yaraları emiyorlardı.
Çünkü iltihap tatlıydı. Tadı tatlıydı.
Ama böyle zorluklar bile Japonları savaşa karşı döndürmeye yetmiyordu.
Bu Japonya'nın özel ulusal karakterine uymayan bir şeydi.
İnsanlar İmparator Hirohito'yu Tanrı'nın oğlu olarak görüyordu.
Bu savaşın ilahi bir emir olduğunu, yaratıcı tarafından onaylandığını
ve İmparator için ölmenin görevleri olduğunu düşünüyorlardı.
Çoğu insan, savaşın kazanılabilmesi için gereken şeylere
katlanmaya hazırdı.
Bunun sonucu olarak, savaşın son aşamaları
Amerikalılar için oldukça can sıkıcı geçmeye başlar.
Savaş, Japonya'ya yaklaştıkça
ve Japonya da yenilgiye yaklaştıkça,
Japonlar daha büyük bir kuvvetle ve sertlikle saldırıyordu.
Filipinler'deki Leyte Körfezi Muharebesi
şimdiye kadarki en aşırı önlemleri görür.
1944 yılında Japonlar tam intihar moduna girince
işler can sıkıcı derecede değişir.
Ünlü Kamikaze saldırısı.
Bu bir çaresizlik taktiğiydi.
En iyi Japon pilotları öldürüleli çok olmuştu
ve kalanların eğitimi zayıftı.
Çok az sayıda uçağınız,
çok az sayıda yakıtınız varsa
ve pilot eğitebilme kapasiteniz çok düşükse
onlara muhtemelen bir gemiye çakılmayı öğretebilirsiniz.
Korkusuz savaşçılar olarak gösterilen
bu görevleri üstlenen kişiler her zaman gönüllüler değillerdi.
Kamikaze pilotlarının çoğuna geri dönmelerine yetecek kadar
yakıt verilmiyordu.
Canlı bomba olarak kullanılıyorlardı.
Bu nihai fedakârlıkla
Japonlar, Amerikalılara bir mesaj vermeye kararlılardı.
Japonların yapmaya çalıştığı şey Amerikalıların moralini bozmak
ama aynı zamanda da deniz araçlarını yok etmek.
Kamikaze saldırılarının sonucunda 34 ABD gemisi battı
ve 10.000 insan öldü.
Bu, fanatik bir Japon savaşçısının
asla vazgeçmeyeceği fikrini
gösteriyor ve güçlendiriyordu.
ABD kısa süre sonra karşılık verme fırsatı bulur.
Mariana Adaları'nı ele geçirmeleri
artık bombardıman uçaklarının Japonya'ya erişebileceği anlamını taşır.
General Curtis LeMay, napalm stili yanıcıların kullanıldığı
alçak irtifa bölge bombalamalarının yapılmasını emreder.
İlk hedefleri Tokyo'dur.
Şehrin ahşap yapılarının hiçbir şansı olmaz.
314. kalkış.
Birer dakika arayla 144 uçak.
Her biri 67 ton.
Artık Japon savunmaları oldukça çökmüştü.
Yakıtları yoktu.
Şehirlerini koruyacak kadar pilotları yoktu.
Yani bombardıman uçakları neredeyse hiç karşılık görmeden giriyordu.
10 Mart tarihinde, gece yarısını geçtikten sekiz dakika sonra
279 adet B-29, uyuyan şehre doğru alçalır.
Yanıcı bombalar oldukça yoğun alevleri o kadar çabuk tetikler ki
binalar ve insanlar çok kısa süre içinde yok olur.
Alevler binadan binaya atlıyor
ve çoğunlukla ahşap olduğundan
yangın, insanların kaçışından daha hızlı yayılıyor.
Ateş fırtınaları tarafından yaratılan rüzgârlar o kadar yoğun ki
çocuklar, ebeveynlerinin önünden alınıp yok oluyor.
Tek gecede, ABD 1.600 tondan fazla bomba bırakarak
100.000'i aşkın insanı öldürür
ve şehrin 41 kilometrekarelik bir kısmını dümdüz eder.
Yapılan tek en yıkıcı hava saldırısıdır
ve 67 şehri yok edecek olan bir seferin de başlangıcıdır.
Bu eylem Avrupa'da görülmüş bütün taarruzları küçük bırakır.
Amerikalılar, Almanlara karşı yapmayacakları şeyleri
Japonlara karşı yapabilirmiş gibi görünüyordu.
En başından beri, Pasifik'teki savaşın belli bir ırkçı yanı da vardır.
Bu çatışmadan on yıllar önce bile, ABD'de
Japon karşıtı hisler yoğundur.
ABD'nin ve müttefiklerinin Japonya'yı tarif ederken kullandıkları dil
oldukça ırkçıydı.
Haşerat muamelesi yapılıyordu.
Maymunlar, şempanzeler... Bireylerin bu şekilde
değerini düşürüp onları insan değilmiş gibi göstererek
onlara karşı vahşi olunabileceği fikrini aşılıyordu.
Japonlar için de ırk oldukça önemliydi.
Japonlar kendilerini üstün, saf
ve estetik olarak daha iyi olarak görüyorlardı.
Amerikalıları şımarık, sefa düşkünü,
savaşın zor şartlarına uyum sağlayamayacak kişiler olarak görüyorlardı.
İki tarafta da bulunan bu köklü ırkçılık
iki tarafın da insan yaşamını hor görmesine sebep olur.
Pasifik'teki savaş daha yok edici olarak görülüyordu.
Bu Pearl Harbor'a dayanır.
Japonya sahtekâr, kötü, yabancı, Asyalı insanlardır.
Bu yüzden onlara karşı daha kirli, daha agresif savaşılabilir.
Savaş kuralları her nasılsa askıya alınmıştı.
Japonların, Müttefik savaş tutsaklarına olan muameleleri de vahşice.
Tutsaklar açlık, hastalık,
zorla çalıştırılma, dayak, kafa kesme gibi şeylerle karşılaşırdı.
Mançurya'da, siviller üstünde korkunç tıbbi deneyler yapılır,
Japonlar bütün köylere bubonik veba
ve kolera bulaştırır.
Ama Müttefikler de vahşetlere imza atar.
ABD askerleri, Japonların vücut parçalarını savaş hatırası olarak toplar.
Kafataslarının üstündeki eti eve göndermeden önce kaynatıp çıkarırlar.
Pasifik'in bazı kısımlarında, teslim olan askerler
intikam amacıyla infaz edilir.
Amerikalıların bakış açısına göre Japonlar, sivillere karşı silah kullanmama
ve terör yaratmama gibi bütün kuralları çiğnemişti.
Yani Japonlar yalnızca ektiklerini biçiyorlardı.
Yaklaşık 3.5 milyon askerin katılımıyla,
Pasifik'teki savaşı sırtlayan ABD güçleriydi.
İnsan zayiatı çok fazlaydı.
Avrupalıların önemli bir müttefiği olan Sovyetler Birliği,
Japonya ile savaşta değildir.
Ama Başkan Roosevelt, onların yardımını almaya kararlıdır.
Stalin'e bu konuyu
Roosevelt açıyor ve şöyle diyor:
"Pasifik'te Rusların yardımına ihtiyacım var.
Uzak Doğu'da ayakta kalan son büyük Japon güçlerini yok eder misin?"
Mançurya'daki Kwantung ordusunu diyor.
Ama Stalin'in orduları hâlâ Almanlarla savaştığından
Roosevelt, Sovyet liderini ikna etmekte zorlanır.
1944'lerin sonunda eşi görülmemiş şekilde dördüncü kez başkan seçilen
Roosevelt, ABD savaş stratejisinde vazgeçilmez görünür.
Ama çok az kişi başkanın yakın arkadaşı genelkurmay başkanı
Filo Amirali William Leahy'ye birçok yetki devrettiğini bilir.
Arkadaşı Franklin Roosevelt'e hizmet etmeyi
ve güç kullanmayı seviyor
ama insanların güç kullandığını bilmesine ihtiyacı yok.
Roosevelt'in ona güvenme sebeplerinden biri bu.
Roosevelt kimseye güvenmez.
Sadece bir avuç insanın bildiği bir gerçek vardır. Başkan ölmektedir.
Haftalarca dinlenmek zorunda.
Hatta bir ara, çalışamayacak kadar zayıf olduğundan
bir ay kadar dinleniyor.
Ama Roosevelt, savaşın acı sonunu görmeye kararlıdır.
Pasifik'te Japonları sindiriyoruz.
Tam bir zaferden daha azına razı olmayacağız.
Artık soru, çatışmanın nasıl bitirileceğidir.
ABD liderleri arasındaki görüşler oldukça farklıdır.
Leahy ve Donanma, mevcut bombardıman ve blokaj taktiğini
sürdürme yanlısıdır.
William Leahy "Japonya'nın dünyayla bağını kestik.
Japon ekonomisi çöktü.
Bu savaşı zaten sürdüremezler.
Yaptıklarımızı sürdürelim.
Japonlar nihayetinde kaybettiklerini fark edecek.
Daha uzun sürebilir ama savaş bitecek." diyor.
Bu strateji çok az Amerikan insanını feda edecek seçenektir
ama birçok insan, bunun Japonları teslim olmaya iteceğini düşünmez.
Japonların gözünde,
Amerikalılar bu savaşı kazanmak istiyorsa
İmparatorluk Sarayı'nın kapısına gelip kapıyı çalmak zorundalar
ve onlar da bunu imkânsız kılacak.
General Marshall'ın önderlik ettiği ordu,
teslim olmalarının tek yolunun,
Japonya'nın tamamen işgal edilmesi olduğunda ısrarcı oluyor.
Downfall Harekâtı kod adıyla
teklif edilen işgal hâlihazırda aylardır planlanıyordu.
Japonya'yı işgal edeceğiz,
buna da güneydeki büyük Kyushu Adası ile başlayacağız.
İkinci Dünya Savaşı'nın en büyük işgalini gerçekleştireceğiz.
D-Day yanında gölgede kalacak.
Bu kadar insanı göndermeye
temkinli yaklaşan Roosevelt bu dev saldırıya henüz onay vermez.
New Mexico çölünün sessizliğinde
Başkan, Manhattan Projesi'ne fon verir.
Her ülkeyi diz çöktürebileceğine inandığı çok gizli bir silah.
Fizikçiler, atomların içindeki inanılmaz güçleri salmak için çalışır.
Nükleer zincir reaksiyonu silahlara dâhil edilebilirse
bu hesap edilemeyecek kadar güçlü bir silah olabilirdi.
Ama akıldaki hedef Japonya değildir.
Almanya'nın kendi atomik silah programını başlattığı haberlerine cevap olarak,
Einstein ve bilim insanı meslektaşları Roosevelt'i bir cevap vermeye itti.
Şöyle diyorlar: "Almanların nükleer programı var.
Askerî kullanım amaçlı.
Bu ciddi bir tehdit. Bütün askerî hesapları
altüst edebilecek bir çeşit süper silah bu."
Üç gizli şehirde çalışan 125.000 personel ile,
yeni silah, savaşın en pahalı projelerinden biri olur.
Leahy'nin, potansiyel bir bombanın etiği hakkında ciddi endişeleri vardır
ve bunları Roosevelt ile paylaşır.
Bombanın her yönünden nefret ediyor.
Bedelinden, biliminden
ama en önemlisi de anlamından. Silah olduğu için.
Başkan onu dinler ama bu konuda yorum yapmaz.
Atom bombasını güreştiği, zorlu bir şey olarak
görüyor.
Bence kısmen bunun sebebi de, 1944 sonlarında
dünyada herkesten daha çok güvendiği adamın
bomba hakkında çok olumsuz olması.
İşin içindeki fizikçiler için, bu öncelikle bilimsel anlam taşıyor.
Ahlaki bir zorluk değil.
Bu nükleer zincir reaksiyonlarını nasıl yaratacaklarını bilmiyorlardı.
Asıl aygıtı nasıl yapacaklarını bilmiyorlardı.
Nasıl silahlaştıracaklarını, hedefe çarpınca nasıl patlayacağını
ve hasar vereceğini bilmiyorlardı.
Yani bu hepsinin hayatındaki en büyük bilimsel meydan okumaydı.
Ama şimdiye dek silah hâlâ teorik.
Hazır bir şey yok.
Kimse savaştan önce
kullanılabilir bir bombanın yaratılacağına inanmıyordu.
Savaş Japonya'ya yaklaştıkça
ve ABD güçlendikçe, işgal kaçınılmaz görünür.
İlk aşama olan Olympic Harekâtı'nda
650.000 asker, Japonya'nın güney adalarını işgal edecekti.
Altı ay sonra, bir milyonu aşkın askerle yapılacak
ikinci bir deniz işgaliyle
ana ada Honshu ele geçirilecekti.
Ama Amerikalılar, fanatik Japon direnişinden çekinir.
1920'lerdeki ekonomik ve siyasi çalkantılar sonrası
sağcı vatanseverliğindeki yükseliş
ülkeyi faşist bir devlete çevirmişti.
1930'ların ortasıyla 1945 arasında,
Japonya ordusunun politikalarına karşı gelen insanların
suikastıyla sona eren 63 farklı
siyasi şiddet vakası vardı.
Herkes farkındaydı ki eğer sesinizi çıkarırsanız
sonraki buluşmanız bir suikastçıyla olabilirdi.
Ülkenin lideri İmparator Hirohito olsa da
fiilen ülkenin yönetimi ordunun elindeydi.
Korkuyla, sansürle ve berbat bir beyin yıkamayla.
Savaş dönemindeki Japon toplumu, tonarigumi, yani
mahalle birlikleri adı verilen birimlerce organize ediliyordu.
Bu birim, savaş döneminde, sivil hayatının her yönünü
kontrol ediyordu.
Mahalle birlikleri, yerel topluluklardaki
savaş desteğini izlemenin bir yolu hâline gelmişti.
Yani savaşa karşı bir şey dediyseniz
tonariguminin lideri bu sadık olmayan vatandaşları
özel polise ihbar ederdi.
Yani muhbirlik ve karşılıklı gözetim,
mahallelere kadar inmiş durumdaydı.
Otoriteler, imparatora saf bir varlık, yaşayan bir tanrı olarak
sarsılmaz bir sadakat gösterilmesini istiyor.
İmparatorun yüzüne bakamazdınız.
İmparatorun kafilesi şehirden geçerken
insanlar sıraya geçer ama gözlerini kaçırırlardı.
İmparatorun ilahi bir varlık olduğu konsepti uydurma bir mitti.
İmparatoru bu şekilde ilahlaştırmak şaşırtıcı şekilde
yeni bir icattı.
Ona böyle kutsal bir varlık
gibi davranma alışkanlığı
1930'larda başladı.
Ordu, samurayların
Bushido savaş geleneklerini de gasp ederek
sıradan askerleri manipüle etmek için kullanır.
Bu savaşçılık kuralları modern orduya da değiştirilerek
alınmıştı.
Yozlaştırılmış bir versiyonu olduğu kesindi.
Fedakârlık ve ölümüne savaşmak övülüyordu.
Bu süreç bağlılık hissiyatını romantikleştirmek
ve vurgulamanın bir yoluydu.
Bir ustaya, imparatora hizmet etmenin
amacıyla ilgiliydi.
Yani bir intihar görevine gidiyorsanız,
imparator bunu sizden istediği içindi,
bunu yapmanız gerektiği içindi.
Otoriteler, bu adanmışlık hissini sağlamlaştırmak için her şeyi yapıyordu.
Japon hükûmeti saygı duruşları düzenliyordu.
Bütün ülke imparatorluk sarayına yüzünü dönerek
bir dakika boyunca sessiz kalıp selam veriyordu.
Japonlar savunmaya o kadar hazır ki
Amerikalılar bu işgalin
Stalingrad'ın Pasifik versiyonuna döneceğinden korkuyor.
Direniş o kadar güçlü ki muharebe sokak sokak verilecek.
Bu endişe oldukça haklı görünüyor.
Japon yetkilileri, işgalcileri püskürtmek için tüm toplumu kapsayan
"Ketsugo", Kesin Harekât adı verilen bir savunma stratejisi planlamıştır.
Japonlar, büyük zayiat verdirirlerse Amerikalıların dağılacağına inanıyordu.
Son, kanlı bir muharebe olursa
Amerikan halkı savaşa olan desteğini çeker diyorlardı.
Ketsugo sayesinde, savaşı, onların uygun bulduğu
şartlar altında yapılacak pazarlıklarla bitirmeyi planlıyorlardı.
Daha da kaygı verici olan, Japon stratejistleri
ABD güçlerinin çıkacağı tam noktaları tahmin eder.
Okinawa'nın muhtemelen Amerikan üssü olacağını bilmişlerdi.
Haritaya bölücülerini koyup bir kavis çizdiklerinde
Amerikalıların iniş yapacakları yerin muhtemelen
güney Kyushu olduğu belliydi. İşgal tam da buradan planlanıyordu.
Yüz binlerce asker hazırlanır.
Adaları son bir direnişe hazırlamak için
Çin'den materyal çıkarıyorlardı.
Japonya'daki herkesi savaşa çağırıyorlardı.
Ketsugo; bütün erkek, kadın ve çocukları, Amerikalılara karşı direnmeye çağırdı.
Ordu 100 milyon insanın intiharından bahsediyor.
Bütün Japonların, özel saldırı ruhu dedikleri,
kamikaze ruhunu
benimsemelerini istiyorlardı.
Çocuklara bile savaşmayı, el bombası atmayı öğretiyorlardı.
Ergenliğindeki çocuklara, göğüslerine patlayıcı bağlayıp
sahile koşmayı öğretiyorlardı.
Sırt üstü düşüp yatıyorlardı ve tanklar üstlerinden geçince
patlayıcı ateşleniyordu.
Benim ebeveynlerim de dâhil, çocuklar bile
Amerikalılar gelirse saplamak için bambu çubuklarıyla eğitim yapıyorlardı.
İnsanlar yorgun ve aç olmasına rağmen boyun eğdi.
Bence hepsi olmasa da Japonların çoğu ölmeye hazırdı.
Nisan 1945 tarihinde, ABD, Japonya'yla arasında 650 kilometre
bile olmayan Okinawa'ya ayak basmıştı.
Adayı almak önemli.
Japonların haklı olarak tahmin ettiği üzere
Amerikalıların, dev işgallerini başlatmak için üs olarak oraya ihtiyaçları vardı.
Muharebenin ortasında, Amerika, rahatsız edici haberler alır.
Çatışma sürecindeki rehber liderleri Franklin Delano Roosevelt
ölmüştür.
Başkomutanlık görevi şimdi Başkan Yardımcısı Harry Truman'a kalır.
Dış ilişkilerde tecrübesiz olan Truman, karar aşamalarından uzaklaştırılır.
Roosevelt ona danışmıyordu.
En basitinden, onunla sırlar bile paylaşmıyordu.
Bu çok ünlüdür, Truman'a bombadan hiç bahsetmemişti.
ABD'nin Başkan Yardımcısı, ABD'nin bir atom bombası
yaptığını bilmiyordu.
Midwestli bir çiftçi ailesinin oğlu olan
Truman birden kendini evrensel bir çatışmayı
yönetmekle sorumlu bulur.
Ofise girdiğinde hiç personeli yok, çevresinde kimsesi yok.
Onun seçtiği hiçbir kabine üyesi yok.
Tamamen kendi başına.
Durumu anlama çabası veren Truman,
rehberlik arayışındadır.
Truman hemen çevresini, dinlediği insanlarla doldurur.
Truman özellikle Jimmy Byrnes adındaki bir adama çok güven duyar. James Byrnes.
James F. Byrnes, ABD Dışişleri Bakanı olarak yemin etti...
Savaş Mobilizasyon Ofisi Müdürü
Byrnes, tecrübeli bir politikacıdır.
Ama nüfuzu şimdiye dek oldukça küçüktür.
O, dış politikada Leahy'den daha soğuk bir tavır takınır ve Stalin'e güvenmez.
Roosevelt'in gidişiyle, Leahy, büyük nüfuzunu kaybeder.
Truman, Leahy'yi, ABD hükûmetinde dinlemesi gereken
birçok sesten biri olarak görüyor.
Birçok açıdan, en tuhaf ses Leahy.
Çünkü Leahy'nin tuhaf pozisyonları var.
Bombaya ve işgale karşı.
Yeni başkan hemen savaşın sert gerçekliği ile karşılaşır.
Okinawa'daki mücadele en zorlularından biridir.
İki tarafın da kaybı çok büyüktür.
Bu çok kanlı bir muharebe
ve Japonlar, Amerikalıları her delikten onları çıkarmaya zorluyor.
Bunu yapmanın da korkunç bir bedeli var.
100.000 kadar Amerikan zayiatı
ve 100.000'i aşkın Japon ölüsünün yanı sıra
150.000 de sivil.
Bu, işgalin nasıl olacağının bir belirtisi mi?
18 Haziran tarihinde, Truman, Downfall Harekâtını
görüşmek için bir toplantı düzenler.
Odada, Leahy dışında herkes
Kyushu işgalini ister.
George Marshall çıkıp
"Tamamıyla gerçekleştirebiliriz. Çok fazla zayiat da olmaz." diyor.
Ordunun toplantıdaki görüşü bu.
İşi sürdürmek amacıyla General Marshall, tahmini ABD kaybını
gerçekten daha az söyler.
Marshall'ın tahminine bakarsanız
yaklaşık 30.000 ila 50.000 arası bir Amerikan zayiatı diyor ki
bu çok az.
Ama bu sayılar bile Truman'ı endişelendiriyor.
İlk aşama için tereddütlerine rağmen onay veriyor.
Olympic Harekâtı.
Truman o toplantıdan oldukça depresif çıkıyor.
Sonrasında duydukları ise şu.
George Marshall'ın o toplantıdaki iyimserliği yanlış çıkıyor.
Temmuz ayına gelindiğinde Truman'ın endişesi büyür.
Kyushu'daki takviyeler, Müttefikler'in en kötü tahmininin bile ötesinde.
Japonlar, Amerikan tahminlerini iki katına çıkarmıştı
ve günlük olarak da artırıyordu.
Yani Amerikalıların,
bu adaları Japonlardan almak için binlerce, belki milyonlarca
zayiat vermesi gerekecekti.
Daha da ötesi, yıllar süren savaştan sonra
artan yaşam kaybı etkisini gösterir
ve Japon halkının morali ufalanma belirtileri göstermeye başlar.
Leahy'nin bombalama ve blokaj uygulama yaklaşımı işe yaramış olabilir.
Büyük şehirler, Amerikan yangın bombaları tarafından parçalanıyordu.
Bu da Japon halkının genel morali üstünde
yıkıcı bir etkiye sebep olmuştu.
Göklere çıkarılan Japon orduları bile yorgunluk belirtileri göstermeye başlar.
Savaşın iyi gitmediğini fark ediyorlar.
Kaçak oranı çok fazla.
Ölümüne savaşmak istemiyorlardı.
Ünlü Kamikaze pilotları, korkulduğu kadar fanatik değil.
Aslında ölmek istemiyorlardı.
Çoğu, görevlerinden bir gece önce
ağlıyor ve mektuplar yazıyorlardı.
İntihar notları da vardı. "Ölmek istemiyorum. Sevgilimi istiyorum."
gibi şeyler.
Askerî liderler Japonya'nın direnebileceğine ikna olmuş olsa da
sivil politikacılar halk desteğini kaybetmeye başladıklarından korkar.
Japon halkının çok yorgun olduğundan,
çökeceklerinden, yetkililere karşı ayaklanacaklarından korkuyorlardı.
İmparator bile, tahttaki konumundan endişelendiği için korkuyor.
Sağcı hizipleri pas geçerek, Amerikalılarla pazarlık etmek için
Stalin'le temas kurulmasını ister.
1945 yazında Japonya'nın büyük umudu,
Sovyetler Birliği'yle olan dostluk ilişkilerini kullanarak
savaştan bir çıkış yolu bulabilmek.
Sovyetler Birliği ile Japonya, yıllar süren düşmanlığa rağmen
Uzak Doğu'daki ekonomik çıkarlar uğruna saldırmazlık paktı imzalamıştı.
Japonlar, Sovyetlerle dostane kalmak için çok uğraşıyordu.
Sovyetleri kendi taraflarında tutmak için, savaştıkları ABD'nin
Vladivostok'taki Sovyet üstlerine direkt olarak ekipman göndermelerine
izin veriyor, onları vurmuyordu.
1930'larda, iki ülke, Mançurya için fena şekilde savaşmıştı.
Japonya tarafından 1931 yılında alındıktan
sekiz yıl sonra, Rusya, intikamını almıştı.
Sovyetler, 1939 yılında Japonları Halhin Gol'de yenmişti.
Kwantaug Ordusu'nun iki tümenini yok ettikleri kanlı bir savaştı.
Yani Japonlara sağlam bir darbe vurmuşlardı.
Sovyetler Birliği, Japonların aklında
özel bir yer tutar.
Sovyetler birliği nihai baş düşmandır.
Korktuğunuz.
Rusya, Kuzey Mançurya'ya saldıracak olsaydı
bu güç dengesini Japonya aleyhine değiştirirdi.
Tarihi olarak, Japonya, Sovyet jeopolitik varlığının
güneydeki ilerleyişinden oldukça endişeliydi.
Ve İkinci Dünya Savaşı'nda, Sovyetler Birliği'nin
orada oturup beklediği yönünde bir korku da vardı.
Japonlar şimdi Sovyetler'in, arabuluculuk taleplerinden
sürekli kaçındığını fark eder.
Stalin'in başka planları vardır.
7 Mayıs tarihinde, Almanya nihayet teslim olur.
Nazi vahşiliğinin yaptığı kötülükler, özgür kılınan
insanların neşesine yansımıştı.
Stalin, Doğu Avrupa'daki bölgelerde hak iddia ederek
nüfuzunu genişletir.
Artık, Japonlara karşı Sovyet ihtişamının tam gücünü teklif etmektedir.
Byrnes ve Truman yönetimi için bu teklif kaygı vericidir.
Geleceğin Çin'ini kontrol etmek için nüfuz istiyor.
Japonya'yı elinde tutmak için nüfuz istiyor.
Ve ABD ile olan ilişkisi konusunda da nüfuz istiyor.
Artık Truman için asıl ikilem şudur:
Sovyet yardımı olmadan işgal edip büyük zayiat riski almak
veya Rus yardımı alıp
komünizmin Pasifik'te yayılması riskini almak.
Amerika alıcının pişmanlığını yaşar.
Truman'ın; Sovyetler, Mançurya'ya girince Japonya'yı bizzat alacağına şüphesi yok.
Japonya'yı, Almanya'nın bölüneceği gibi bölecekler.
Komünist bir Doğu ve kapitalist bir Batı olarak.
Gelecek dünya düzeni tehlike altında olduğundan
Truman, Stalin ve Churchill ile görüşmek için Almanya'ya gider.
New Mexico'nun derinlerinde, Manhattan Projesi mühendisleri
yeni ve daha da karanlık bir sınırı aşmanın eşiğindedir.
Atomik çekirdekler içindeki büyük enerjileri
ortaya çıkarma görevleri tamamlanmıştır.
16 Temmuz tarihinde, dünyanın ilk atom bombasını test ederler.
Patlama 11 kilometre yüksekliğinde bir mantar bulutu yaratır.
Birkaç saniye içinde, atomun korkutucu saf gücü
dünyaya salınır.
Başkan Truman, işgalden kaçınmanın bir yolunu görür.
Bombayı konuşlandırma baskısı çok yüksektir.
Bombayı kullanmazsa ve Amerikalılar Kyushu'yu
işgal etmek zorunda kalıp da büyük zayiatlar verirse
bu bomba olmasına rağmen kullanılmadığını öğrenen halk, onu
linç eder diye korkuyor.
Truman'ın yanındaki çoğunluk konuşlandırmasını söyler.
Bombayı destekleyenler "Bu da sıradan bir silah.
Yeni bir silah ürettik. Savaşı bitirmek için kullanalım." diyor.
Bu yıkıcı silahın ahlaki yanı Truman'ın önceliği değil.
Bir atom bombası kullanmak, hâlihazırda geçilmemiş
bir ahlaki sınırı geçmeyecekti.
Mart ayında Tokyo'ya yapılan saldırı o kadar kişiyi öldürmüştü ki
atom bombası asla o bombardıman seferinin doğasını
değiştiremezdi.
Bir şehre on binlerce bomba bırakmak yerine
tek bir bomba bırakılacaktı.
Başkanın takımından sadece Leahy bomba kullanımına hararetle karşı çıkar.
Her açıdan itiraz ediyor
ama özellikle de işin etiği ve ahlakiliğine atıf yapıyor.
Bu bomba bir şehri yok edebilir.
Yeni ve radyoaktif bir şey.
Kim bilir kaç yıl sonra bile insanları öldürmeye devam edebilir.
Ama Byrnes için, bomba aynı anda iki sorunu çözmektedir.
Hep Sovyetler'i uyarmış olacaklardı.
"Bakın, Japonya'yı bu silahla tehdit edebiliyoruz.
Ama Uzak Doğu'da daha da genişlemeye çalışırsanız
sizi de tehdit edebiliriz."
Testten saatlerden sonra, Donanma, ilk iki bombanın parçalarını
USS Indianapolis'e toplar.
Varış noktaları Pasifik'te
hava mürettebatlarının hazır beklediği küçük ada Tinian'dır.
Truman, Hava Kuvvetleri'ne, bombayı uygun gördükleri
zamanda ve yerde kullanma izni verir.
Ama projedeki bazı bilim insanları ciddi şüphelerini belirtir.
Leo Szilard'ın önderlik ettiği
yetmiş bilim insanı nükleer silah kullanımına karşı açıklama imzalar.
"Bu silahımız var. Kozumuz.
Büyük bir caydırıcı.
Bunu sahiden insanlar üstünde kullanmak insanlık dışı bir şey olur." diyorlar.
Szilard, açıklamayı Byrnes'a götürür.
Ama o bunu başkana asla iletmez.
26 Temmuz tarihinde, Müttefikler, Japonya'ya ültimatom verir.
Potsdam'da, Japon silahlı güçlerinin şartsız teslimiyetini talep ederler.
Britanya, Çin ve ABD hükûmetleri, Japon halkına
onları bekleyen şey hakkında
yeterli uyarıyı vermiştir.
Açıklamada özellikle imparatordan bahsedilmez.
İmparatorun kalabileceğini ima ederek
Müttefikler, Japonlara, utanmayacakları bir teslimiyet şansı sunar.
Daha net ifade edebilirlerdi.
Japonların, imparatoru tutabileceklerini bilmelerini sağlayacak netlikte değildi.
Ordudaki tutucular için, teslim olmak hiçbir şart altında
bir seçenek değildi.
Müttefikler, Japonya'nın işgali ve güçlerinin tam silahsızlandırılması
taleplerinde ısrarcıydı.
Barış yanlısı taraf için bile şartlar çok ağırdır.
Başbakan, Potsdam Bildirisi'ni
görmezden gelecekleri yönünde bir açıklama yapar.
Bu açıklama, milyonlar Japon'un kaderini belirler.
İmparatorluğun zamanı dolmuştur.
6 Ağustos tarihinin erken saatlerinde
üç B-29 Japonya'ya doğru gider.
Enola Gay'de Little Boy adındaki bomba bulunur.
İçinde 63 kilo zenginleştirilmiş uranyum bulunmaktadır.
Hedef Hiroşima'dır.
350.000 kişilik bir şehir.
Sabahleyin 8.15'de, işe gidiş saatinde, atom bombası bırakılır.
Bomba tam da belirlenen saatte
bırakılmış
ve patlama da planlandığı gibi yaşanmıştır.
Shima Hastanesi'nin 580 metre üstünde patlar.
Nötron ve gamma radyasyonu patlaması, ölümcül şok dalgaları ile birlikte
dışarı yayılır.
8.14'de, güneşli bir gündü.
8.15'de ise cehenneme dönmüştü.
6 Ağustos tarihinde olan şey tamamıyla şok edici.
İnsanlar ve yaşam buharlaştı, yakıldı.
Birçok kişi yüksek dozda gamma radyasyonundan öldü.
Bir saniyeden kısa sürede 70.000 insan öldürülmüştü.
Kasırga gücündeki süper rüzgârlar binaları anında dümdüz etmişti.
5.500 derecelik ateş fırtınasından
dev bir duman mantarı yükselmekteydi.
İnsanlığın bugüne kadarki tecrübesinde, böyle anında
bu kadar çok hasar verebilecek bir şeye insanlar hazırlanmamıştı.
Atom bombasının en ürkünç etkilerinden biri
buharlaşan insanların gölgelerinin, bulundukları yerdeki betonlara
veya taşlara kazınmış olmasıydı.
Patlama noktasının ötesinde, insan yıkımı eşi görülmemiş biçimdedir.
13 yaşındaki Tetsuko, günün ilk dersine girmiştir.
Mavimsi beyaz flaşı gördüm.
Havada uçuyormuş gibi hissettim.
Tam bir karanlık ve sessizlik içinde uyandım.
Daha sonra belli belirsiz sesler duymaya başladım.
"Tanrım, yardım et.
Anne, yardım et." diyorlardı.
Patlamaya dışarıda yakalananlar korkunç yanıklara maruz kalır.
Su için yalvarıyorlardı.
"Su, lütfen.
Lütfen bana su verin."
Kemiklerden et ve deri sarkıyordu.
Üst gövdedeki deri, tişört gibi bel altına sarkıyordu.
Hiç de insana benzemiyorlardı.
Setsuko, nispeten incinmemişti.
Ablası Iyako ise o kadar şanslı değildi.
Ablam ve çocuğu
yanmıştı, morarmıştı ve şişmişti.
Erimiş bir et yığınıydı.
Tanınmaz hâldelerdi.
Günün sonuna gelindiğinde, radyasyon yaralanmalarından
binlerce kişi daha ölür.
Karanlık çöktüğünde, tepeye oturduk
ve gece boyunca
tüm şehrin yanışını izledik.
Setsuko 351 okul arkadaşını
ve sekiz aile üyesini kaybeder.
Japonlar kargaşa içindedir.
Onlara ne vurduğunu anlamamışlardır.
Çok güçlü bir bomba olduğunu bilseler de ne olduğunu bilmiyorlardı.
USS Augusta ile Avrupa'dan dönen Truman, patlama haberini alır.
Truman, atom bombasının atıldığını söylediğinde herkes kutlama yapar.
Kutlama yapmayan tek bir kişi vardır. O da Genelkurmay Başkanı William Leahy.
ABD'nin ahlaki açıdan yanlış, yapmak zorunda olmadığı, hem ABD'nin
hem de dünyanın güvenliği için yapmasa daha iyi olacağı bir şeyi
yaptığını düşünüyor.
On altı saat sonra, Başkan Truman dünyaya
ABD'nin Japonya'ya nükleer bomba attığını duyurur.
Tehdidi, bunun birçok bombadan biri olduğudur.
Artık şartlarımızı kabul etmezlerse
bu dünyada hiç görülmemiş şekilde
gökten yağacak bir yıkım yağmuruna şahit olabilirler.
Dışişleri Bakanı Togo liderliği toplanmaya
ve savaşı bitirmeye çağrısı yapmaya zorlar.
Ama ordudaki tutucular buluşmayı bile reddeder.
Çoğu bu da sıradan bir bombalama diyor.
Diğerlerinden farkı yok.
Bunun özel bir silah olduğunu farkında değillerdi.
Ciddiye almayıp "Bu teslim olmaya değecek bir şey değil.
Tokyo'da geleneksel cephanelerle daha kötü bombalamalar gördük." derler.
Ama Sovyetler Birliği'nde Stalin alarma geçmiştir.
Japonya'ya savaş ilan eder.
Atom bombası patladığında
bütün Sovyet nüfuzu hayalleri
olası bir çözülmeye maruz kalmıştı.
O saldırı tarihini ileri alması için
tek bir tanesinin atılması bile yetmişti.
Sovyetler de Pasifik barışında rol oynamak istiyordu.
Savaş Temmuz 1945 tarihinde biterse Sovyetler savaşanlardan olmayacaktı.
Barış masasında yerleri olmayacaktı.
9 Ağustos tarihinde, 01.00'dan biraz önce,
Sovyetler, Japonya'nın elindeki Mançurya'yı işgal eder.
Bir buçuk milyon kadar asker aynı anda üç farklı cepheden
saldırıya geçer.
Japonları hazırlıksız yakaladılar.
Sovyet saldırısı, Japonların komuta yönetimini
felç edecek kadarını başarıyor.
Kwantung Ordusu'na üstünlük sağlıyorlar.
Tokyo'ya, Japon İmparatorluk Ordusu'nun
en iyilerinin yenildiği haberi gittiğinde
Başbakan Suzuki Yüksek Savaş Şurası'nı acilen toplar.
Ama işler daha da tırmanmak üzeredir.
Daha toplantının dördüncü dakikasında
ikinci bir bombanın Nagazaki'ye atıldığı
haberi gelir.
11.01'de ABD, şehre Fat Man adındaki
plütonyum bombasını atar.
Bir ışık parlamasıyla
70.000 insan ölür ve ölmektedir.
Hedef noktası Urakami Katedrali'dir.
Asya'da o dönemde bulunan en büyük Roman Katolik katedral.
Tam bir yıkımdır.
Neredeyse 10.000 Katolik yok olur.
Birçok Japon, Koreli, Çinli
ve hatta Müttefik esiri de öldürülür.
Nagazaki bombası, Hiroşima'da kullanılandan çok daha güçlüdür.
İnsanların maruz kaldığı gamma radyasyonu
17 kat daha ölümcüldür.
Görünüşte hiçbir yaralanması olmayan kişiler
birdenbire ağızdan, burundan ve rektumdan kan gelmesi
gibi semptomlar geliştiriyordu.
Sonra birden ölüyorlardı.
Savaş Konseyi bu durumu 13 saat boyunca tartışır.
Japonlar için durum cehennemvari bir hâl almıştı.
Geleneksel kapasiteleri sınırsız olan Amerikalıların saldırısı altındalardı.
Şimdi de bir buçuk milyonluk Kızıl Ordu askeri
Mançurya'ya giriyordu ve Japon adalarına geçmeye hazırlanıyordu.
Ama şu an bile konsey bölünmüş durumdadır.
Üç kişi barış yanlısıdır ve Potsdam Bildirisi'ni kabul edelim der.
Üçü reddeder.
Özellikle ordudaki bazı hizipler
teslim olmanın söz konusu bile edilemeyeceğini düşünüyordu.
Sonuna kadar savaşacaklardı.
Liderliğin çıkmaza girmesiyle,
hükûmetin diz çöktürüleceğinden korkan
Başbakan Suzuki sıra dışı bir hamle yapar.
9 Ağustosta, gece yarısından biraz sonra
karar verilemediği için imparatordan devreye girmesi istenir.
Duruşunu göstermek imparatora düşmüştür.
Şimdiye dek savaştan izole kalan Hirohito
Japon halkının kaderini ellerinde bulur.
Kwantung Ordusu'nun gidişiyle
tek bir savaş kalacaktı, o da Japonya'da verilecekti.
Ruslara ve Amerikalılara karşı olacaktı.
"Bu arada bir sürü Çinli de bizden nefret ediyor."
Yani bu Japonların nüfusunun büyük çoğunluğuna mal olacaktı.
Hirohito mühim bir karar alır.
15 Ağustos tarihinde öğlen vakitlerinde
imparator, ulusal radyo aracılığıyla bizzat halka seslenir.
İnsanlar imparatorun konuşmasını ilk kez duyuyordu.
Sesi için Gyukuon, yani değerli ses deniyordu.
Saldırının çok korkunç olduğunu
ve savaşa devam edemeyeceklerini söyler.
Japonya'nın teslim olma vakti gelmiştir.
İnsanlar donup kalmıştı.
Donmuşlardı.
Bir rahatlama hissi vardı.
Savaşın sonu.
Bu barış demekti.
Ama Japonya'nın yenilmez olduğu söylenen on yılların sonrasında
aşağılanma dayanılmaz seviyedeydi.
Birçok Japon, imparatora acıyordu.
İmparatoru yüzüstü bıraktıklarını hissediyorlardı.
Gördüğüm bazı askerler kendilerini direkt olarak yere atmıştı
ve ağlıyorlardı...
Bu akla hayale gelmeyecek bir duyuruydu.
Beklendiği üzere, ordudaki hizipler buna boyun eğmeyi reddeder.
İmparatora anında yurt dışındaki komutanların üçünden ikisinin
teslimiyet emrine uymayacakları bilgisi gelmişti.
İmparatorun emri bile olsa.
Ayaklanmayı önlemek amacıyla
Hirohito ordu güçlerine ikinci bir mesaj gönderir.
Bu defa, Sovyetler'in onlara karşı savaşa girmesinden bahseder.
İmparator, Sovyet müdahalesinden bahsederken, bunun
o komutanlar üstünde atom bombalarından
daha ikna edici etki bırakacağına inanır.
Atomatik saldırılardan ve Sovyet işgalinden haftalar sonra
bütün ordu güçleri silah bırakmaya ikna edilir.
...insanlık tarihinin en korkunç dünya savaşının
en kanlı ve en ağır bedelli Doğu cephesindeki savaşın
bitmesine dakikalar kaldı.
General MacArthur...
2 Eylül tarihinde
General MacArthur resmî teslimiyeti kabul eder.
Ve bu, Japonya'da altı yıl sürecek bir Müttefik işgalini başlatır.
Amerikalılar, patlamaların etkilerini değerlendirmek için
Atom Bombası Zayiat Komisyonu'nu kurar.
Yaklaşık 1000 ABD'li ve Japon doktorun bulunduğu
komisyonun çalışmaları ciddi eleştiri çeker.
Parçalanmış, hayatta kalan insanlar
laboratuvardaki fareler gibi incelenmek, muayene edilmek için
doktorların önüne yürüyorlardı.
Yaraları ölçülüyor,
yaraları not alınıyordu.
Hiçbir şekilde tedavi edilmiyorlardı.
Böyle bir zalimliği tarif etmek
neredeyse imkânsız.
Nasıl hissettiğimizi hayal edebilirsiniz.
İkinci kez, kobay faresi olarak kullanılıyorduk.
Önce hedef olarak, sonra da tıbbi araştırma nesnesi olarak.
Ama kâbus bitmeye çok uzak.
Kurbanlar genelde bulaşma korkusuyla toplumdan dışlanır.
Zamanla, radyasyonun doğasının uzun vadeli etkileri de
ortaya çıkmaya başlar.
Doğum bozuklukları, kardiyovasküler hastalıklar
ve ölümcül kanserler.
6 Ağustos 1945 ve 9 Ağustos 1945 tarihinde
uygulanan şiddet
bugün bile devam ediyor.
Nükleer silah kullanmak, gelecekle savaşmak gibidir.
Ürpertici ama dünyanın kalanı kurbanların çektiklerini öğrenmemektedir.
ABD, Hiroşima ve Nagazaki'den gelen bütün filmleri ve resimleri gizler.
Japon aktüalitelerine el konulur ve Amerikan askerî görüntüleri gizlenir.
Dağıtılan resimler özünde
patlamanın yok ediciliğini gösteren
tanecikli filmler vardı.
Yanmış çocuk ve kadınların bedenlerini,
yapılan kıyımı göstermemişlerdi.
İnsanların çektiği ızdırabın görüntülerinin ABD televizyonlarında
yayınlanması 1970'i bulmuştu.
Nehrin kenarında insanlar elleri ve yüzleri kan içinde yatıyor.
Gözyaşı dökmeden öldüler.
Yıkılan evlerin altında kalan insanlar sabırla, uysalca
"İmdat, lütfen." diye seslendiler.
Halk nihayet ölümcül radyasyonun ulaştığı noktayı öğrenir.
Şimdi bombaları atma kararı konusunda ciddi sorular sorulmaktadır.
Japonya'da, ikinci bombanın gereksiz olduğu düşünülür.
Artık bu bir bilim projesi değildir.
İnsanlık tarihi boyunca insanlar tarafından hiç tecrübe edilmemiş
bir yıkım ve perişanlık getiren bir şey bu.
Bu nasıl olabilir?
Atom bombaları, tarihin en ölümcül
çekişmesinin bir bölümünü kapatır.
Almanya ve Japonya'nın saldırganlığı
dünyada neredeyse dokunmadık köşe bırakmamıştı
ama yenilgileri büyük bir insan kaybını da getirmişti.
Sonuçları bugüne dahi yansımaktadır.
Doğu Asya genelinde, şiddetli yayılmacılığı sebebiyle
hâlâ Japonya'ya karşı öfke beslenir.
Pasifik Savaşı'nda 25 milyon insan ölmüştür.
1945 yılında savaşın sürdüğü her gün
en az 10.000 başka Asyalı; Çin'de, Vietnam'da ve şimdi Endonezya
olan yerde ölüyordu.
Yüzde 90'ı da savaşçı değildi.
Her gün 10.000.
Ama savaşın sonrasında
barbarlıkları önemsizleştirip Japonya'yı taze bir şekilde
tanıtma çabaları yeni politika hâlini alır.
Dünya yeni tehditlerle karşı karşıyadır. Stalin ve komünizmin yükselişi.
İstikrarı ve Amerikan otoritesini sağlamak için
ABD, İmparator Hirohito'yu koltuğunda tutar.
Japonya, düşman olarak görülmemeye başlar
çünkü hızlıca, komünizme karşı bir duvar olması gerekmektedir.
Büyük bir Amerikan askerî üssü gibi.
Japonya, Amerikan demokrasinin Pasifik karakolu olur.
Ama 1949'da, Sovyetler ilk atom silahını test eder.
Bugün, gezegende 15.000'i aşkın nükleer silah bulunmakta.
On yıllar boyunca
olası bir nükleer saldırının gölgesi altında yaşadık.
1945 yılındaki o silahlar,
günümüzdekilere kıyasla
ancak maytap olarak kalır.
Küresel gerilimin artmasıyla
nükleer savaş tehdidi tekrar yükselmektedir.
Alt yazı çevirmeni: Anıl Can Çetinkaya